آفرینش های هنری و زیورآلات


کشور ایران از لحاظ جغرافیایی بر روی کمربند معدنی جهان قرار دارد و از ذخائر عظیم فلزات و کانی های با ارزش برخوردار است. همین موضوع از نظر تاریخی موجبات گسترش دانش و صنعت فلز کاری از ایران به سایر مناطق جهان را فراهم ساخته، به طوری که ساکنین مصر، بابل، هند و جیحون با تمام پیشرفت هایی که در عصر خود داشتند، نتوانستند در این زمینه بر ایرانیان پیشی بگیرند. صنعت طلا، جواهر و ساخت و تولید زیور آلات و مصنوعات فلزات قیمتی ایران در این رابطه سرآمد کشورهای جهان است.


آثار هنری بسیار ارزشمند و گرانبهائی که امروزه موزه های معتبر داخلی و خارجی و مجموعه های خصوصی کلکسیونر های معروف دنیا را در سراسر جهان زینت بخشیده است، بیان گر این حقیقت می باشد که طلاسازان و جواهرسازان ایرانی در ادوار مختلف تاریخی چه پیش از اسلام و چه بعد از آن در ساختن اشیاء تزئینی و زیور آلات گرانبها، از مهارت خارق العاده ای برخوردار بوده اند و امروزه هر بیننده ای که آنها را در موزه های معروف بین المللی مشاهده می نماید، خلاقیت و توانمندی حیرت برانگیز سازندگان ایرانی این اشیاء را تحسین می کند.



براساس نوشته های مورخین سرشناسی نظیر ویل دورانت، گیرشمن، شاردن و دیگران، در ادوار مختلف تاریخی فعالیت های تولیدی و بازرگانی مصنوعات طلا، جواهر و سنگ ها و مواد طبیعی قیمتی در ایران رونق فراوانی داشته است و طبقه اشراف و ثروت مندان جامعه عموماً از وسایل و اشیاء زینتی گرانبهائی که از طلا و جواهرات ساخته شده بود، استفاده می کردند. با گام نهادن به قرن بیستم صنعت جواهر سازی ایران وارد عصر جدیدی شد. زیرا به تدریج لباس های ایرانیان از حالت سنتی گذشته خارج گردید و در اثر افزایش رفت و آمد های مردم ایران به ویژه با اروپائیان تا حدود زیادی صنعت جواهر سازی هم تحت تأثیر قرار گرفت و سبک های جدیدی در تولید مصنوعات مردم پسند (که به زیورآلات اطلاق می گردد) به کار گرفته شد لذا همین امر موجب ورود مواد جدید به غیر از طلا و نقره به این عرصه گردید. همچنین گران بودن قیمت فلزات گرانبها و عدم توانایی مالی همه اقشار جامعه نیز در این امر بسیار موثر بوده است. ناگفته نماند که قبل از رایج شدن فلزات گرانبها به شکل وسیع موادی مثل استخوان، چوب و سنگ برای این دسته از تزیینات ظاهری به کار می رفته است. زیورآلات که ترجمه لاتین آن accessories نام دارد، در کشور ما اغلب مورد استفاده بانوان قرار می گیرد. به غیر از طلا، نقره، پلاتین، برنج، مس، شیشه، چوب و رزین و... متریال سرامیک یا چینی ماده ای نسبتاً جدید برای خلق این دسته از تزیینات انسانی در ایران است. یکی از شرکت های تولید کننده زیورآلات سرامیکی، چینی مقصود می باشد که از ابتدای تیر ماه 96 به طور حرفه ای تر روی این دسته از محصولاتشان تمرکز کرده است. تاکنون نزدیک به 50 طرح مختلف شامل گردنبند، دستبند و گوشواره طراحی و تولید شده که با استفاده از عکس برگردان، کنده کاری های دستی و قالب گیری و ریخته گری به مرحله تولید رسیده است. روش کار در این امر از اتود زنی و طراحی اولیه شروع می گردد، سپس با موم مدل سازی شده و یا روی قالب گچی کنده کاری می شود. در مرحله بعد با استفاده از گچ، قالب گیری و تعداد قالب ها برای تولید انبوه تکثیر می یابد. در نهایت دوغاب سرامیک درون قالب ها ریخته شده و پس از پرداخت نهایی برای پخت اولیه به کوره می رود. در مرحله آخر پروسه لعاب زنی صورت می گیرد و مجدد در کوره پخته می شود. در صورتی که نیاز به لعاب دکور یا عکس برگردان باشد بار دیگر آیتم ها تحت حرارت قرار می گیرند. طی این مدت نقوش و دیزاین های متنوعی طراحی و اجرا شده اند تا توانایی پاسخ گویی به نیاز و سلیقه بازار را داشته باشند. طرح های کیهانی در بخش مذکور زیاد به چشم می خورد و اسامی آن نیز از کهکشان گرفته شده است، به عنوان مثال ونوس، فلک، اورانوس، کوکب، مریخ و... . همچنین طرح های ترکیبی به شکل ماهی یا انار یاد آور نماد ایرانی است که البته دیزاین های از این قبیل ادامه دار خواهد بود، نقوش مدرن و انتزاعی با اسامی آدریان، گلشن، نوبهار، شکوه، شکوفه، رویا، خاطره، نسترن، قاصدک، پیچک و... نیز در بین طرح ها جایگاه ویژه ای دارد.
به امید آنکه صنعت جواهرسازی و زیورآلات ایران همیشه بتواند در سطح بین المللی مطرح باشد و کارنامه این صنعت و هنر اصیل ایرانی در همه گرایش ها درخشان تر از گذشته باقی بماند.